Tonya’nın yerleşim tarihi eskiye dayansa da, onu öne çıkaran unsur üretim kültürü oldu. Özellikle hayvancılık ve buna bağlı üretim biçimleri, bölgenin ekonomik ve sosyal yapısını belirledi. Bu süreç, Tonya’nın sadece bir yerleşim değil, üretimle anılan bir kimlik kazanmasına neden oldu.