Doğu Karadeniz’de İslamlaşma, ani bir kırılmadan çok, yüzyıllara yayılan kademeli bir süreç olarak gerçekleşti; özellikle 1461 sonrası Osmanlı hâkimiyetiyle birlikte idari ve sosyal yapı değişirken, yerel halkın İslam’a geçişi daha uzun bir zaman diliminde ve farklı dinamiklerle ilerledi. Bu süreçte devlet politikaları kadar ekonomik ilişkiler, sosyal uyum ve günlük hayat pratikleri de belirleyici oldu. Akademik çalışmalar, bölgede zorlayıcı bir dönüşümden çok, adaptasyon ve entegrasyon sürecinin etkili olduğunu gösterir; bu nedenle Trabzon’da dinî değişim, sadece inanç düzeyinde değil, yaşam biçimi üzerinden de gerçekleşti.